Meðferðarferli fyrir sjúklinga við lífslok

Undanfarin ár hefur  áhersla verið lögð á að sú umönnun sem dauðvona sjúklingar og aðstandendur þeirra njóta á síðustu dögum  lífsins sé hágæðaumönnun.

Þörfin fyrir sérstaka líknar- og lífslokameðferð mun aukast á næstu 20-30 árum því þjóðin er að eldast og hópurinn sem kemst á efri ár stækkar. Lífslokameðferð er lokastig líknarmeðferðar, umönnun sjúklinga á síðustu sólahringum lífsins, eftir að búið er að greina að viðkomandi sé að nálgast lífslok. Að greina að manneskja sé að nálgast lífslok er oft og tíðum flókið ferli, en þó mjög mikilvægt svo viðkomandi njóti bestu umönnunar.

Vorið 2014 var innleitt meðferðarferli á hjúkrunarheimilinu Fossheimum og Ljósheimum, svokölluð lífslokameðferð fyrir sjúklinga (Liverpool Care Pathway, LCP.) LCP er leiðbeinandi kerfi við ákvörðun um meðferð og umönnun sjúklinga þegar ljóst er að dregur að lífslokum.

LCP er þróað af sérfræðingum líknarteyma á breskum sjúkrahúsum og byggir á langri reynslu og gagnreyndri þekkingu. Í ferlinu eru ýmis fyrirmæli sem stuðla að bestu mögulegu þjónustu sem veitt er á síðustu klukkustundum eða dögum lífs.

Áhersla meðferðarferlisins beinist fyrst og fremst að því að draga úr einkennum og þjáningu og tryggja að sjúklingur geti dáið með reisn. Öllum íþyngjandi inngripum er hætt og áhersla lögð á að styðja fjölskyldu hans og hjálpa til við sorgarúrvinnslu eftir andlát. Á sama tíma er stefnt að því að auka þekkingu og færni heilbrigðisstétta varðandi umönnun og meðferð á síðustu dögum lífs.  Horft er til líkamlegra, sálræna, félagslegra og andlegra þarfa einstaklingsins, auk þess að veita fjölskyldu viðeigandi upplýsingar og fræðslu.

Læknir tekur ákvörðun um lífslokameðferð  í samráði við hjúkrunarfræðing og aðstandendur einstaklingsins.  Áður en sú ákvörðun er tekin, þarf þverfaglega teymið að hafa greint að ákveðin einkenni séu til staðar sem benda til að einstaklingur sé að nálgast lífslok.  

Rannsóknir síðustu ára benda til að skráning hafi orðið nákvæmari eftir innleiðingu meðferðarferlisins (LCP) og meðferð einkenna  betri. Samt sem áður er áframhaldandi mat á gagnsemi slíkra ferla mikilvæg í nánustu framtíð.

Góð reynsla er af notkun LCP á Fossheimum og Ljósheimum. Heilbrigðisstarfsmenn hafa öðlast aukna þekkingu og öðlast öryggi við meðferð og greiningu einkenna við lífslok. Auk þess sem stuðningur til aðstandenda er markvissari.  Meðferðarferlið hefur jafnframt aukið þverfaglega samvinnu allra þeirra er koma að umönnun einstaklingsins. 

 

Sólveig Hrönn Gunnarsdóttir, hjúkrunarfræðingur á Fossheimum og Ljósheimum

María Davíðsdóttir, hjúkrunarfræðingur á Fossheimum og Ljósheimum.