Bólusetningar barna

Eru bólusetningar barnanna okkar á ábyrgð “hinna”?


Bólusetningar ungbarna eru ein mesta forvörn sem við höfum í heiminum í dag.  Samkvæmt alþjóðaheilbrigðismálastofnuninnni WHO frá 2006 fæðast tæpar 135 milljónir barna árlega í heiminum og hafa um 37 milljónir ekki aðgang að bólusetningum.  Bólusetningar koma í veg fyrir dauða um þriggja milljóna barna og að 750.000 börn verði örkumla árlega, þrátt fyrir þetta deyja um tvær milljónir  barna úr sjúkdómum sem hægt er að bólusetja fyrir. 

Þau hugtök sem hafa þarf í huga þegar rætt er um bólusetningar er þekjun og hjarðónæmi.  Þegar hópur fólks er bólusettur þá myndast svokallað hjarðónæmi hjá þeim sem ekki láta bólusetja sig. Þetta stafar af því að bakteríurnar og veirurnar sem valda sýkingum eiga erfiðara uppdráttar að skjóta sér niður þegar stór hópur hefur verið bólusettur gegn þeim.  Því hagnast þeir sem ekki láta bólusetja sig og hljóta vernd á því að aðrir eru bólusettir.  Til þess að hjarðónæmi náist verður þekjun þeirra sem bólusettir eru að ná ákveðinni prósentu af heildarfjölda íbúa.  Þessi þekjun er mismundandi eftir því um hvaða sjúkdóma ræðir.  Sem dæmi má nefna að til að hjarðónæmi náist gegn mislingum þarf þekjun að vera 90% .  Þekjun fyrir hettusótt, rauðum hundum, mænusótt og barnaveiki þarf að vera 80-85% til að hjarðónæmi náist.  Þekjun fyrir mislingum á heimsvísu er ekki nema um 80% og því eru enn að greinast mislingatilfelli út um allan heim.  Hér á Íslandi hefur þekjun fyrir mislingum farið lækkandi vegna fleiri foreldra og forráðamanna barna sem taka þá ákvörðun að láta ekki bólusetja börnin sín.  Liggur þekjunin hérlendis nú við 90%.  Mikilvægt er að það gleymist ekki að hér á Íslandi eru börn ekki bólusett fyrir mislingum fyrr en 18 mánaða gömul og því eru þau í raun óvarin fram að þeim aldri. Um það bil 10% þeirra sem sýkjast af mislingum fá alvarlega fylgikvilla svo sem heilabólgu eða lungnabólgu. Bólusetning gefur fullkomna vörn.  Í dag ferðast Íslendingar meira til framandi landa, straumur erlendra ferðamanna til landsins eykst stöðugt og nýbúum fjölgar.  Ef þekjunin heldur áfram að fara niður á við þá gætum við þurft að horfast í augu við mislingafaraldur í framtíðinni.  Ýmsar raddir eru uppi um ágæti þessara bólusetninga og sitt sýnist hverjum.  Hópar fólks innan þjóðfélagsins eru á móti bólusetningum og telja að þær hafi slæmar aukaverkanir, engar viðurkenndar rannsæóknir hafa sýnt fram á slíkt.  Það virðist vera sem þessar raddir verði háværari þegar sjúkdómanna verður ekki vart í lengri tíma.  Á Ítalíu, fyrir nokkrum árum datt þekjun fyrir mislingum niður fyir 90% vegna lélegrar þátttöku í mislingabólusetningu og greindust þá nokkur þúsund mislingatilfelli sem leiddu þrjú börn til dauða, þrettán hlutu heilaskaða og tuttugu þjáðust af alvarlegri lungnabólgu svo eittvað sé nefnt.  Ekki er lengra síðan en árið 2005 þegar vart var við hettusóttasmit hér á Íslandi, skv. upplýsingum frá sóttvarnalækni má rekja það smit beint til Bretlands þar sem dregið hefur úr MMR bólusetningu 18 mánaða barna ,fyrir hettusótt, rauðum hundum og mislingum.  Hettusótt getur haft alvarlegar aukaverkanir svo sem heilabólgu, alvarlega lungnabólgu og bólgu í eistum sem getur valdið ófrjósemi, því er mikilvægt að sofna ekki á verðinum.   Nauðsynlegt er að fólk geri sér grein fyrir hættunni sem það setur börn sín í þegar ákveðið er að bólusetja þau ekki.  Forsendur eru oft óljósar og erfitt að skilja rökin sem liggja að baki ákvörðuninni.  Er líf barnanna ekki það mikilvægasta?  Er forsvarnalegt að treysta á að aðrir bólusetji börnin sín til að ná nógu góðri þekjun svo að hjarðónæmi náist, dæmi hver fyrir sig.

http://www.landlaeknir.is/pages/809?query=mislingar
http://www.who.int/vaccines-documents/GlobalSummary/GlobalSummary.pdf